Τα θεία πάθη

Είναι γνωστό ότι ο θάνατος και η εκ νεκρών ανάσταση ενός Υιού Θεού είναι κοινό μοτίβο σε όλες σχεδόν τις θρησκείες της Μεσογείου και ότι η περίπτωση της διάσημης ιουδαϊκής αίρεσης δεν αποτελεί εξαίρεση. Ομολογώ όμως ότι δεν πίστευα στα μάτια μου, όταν διάβασα τις Βάκχες του Ευριπίδη. Τότε συνειδητοποίησα τη σύγχυση των πρώτων πατέρων του χριστιανισμού, που βλέποντας ότι δεν λένε τίποτα το πρωτότυπο, προσπάθησαν να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα εισάγοντας τον όρο «διαβολική μίμηση». Επειδή, λέγανε, ο διάβολος ήξερε ότι ο ανώνυμος Ιουδαίος θεός θα έστελνε το γιο του να πεθάνει, για να σώσει τον κόσμο, ο Βελζεβούλης έβαλε τους ανθρώπους να μιλάνε για διάφορους υιούς θεών, που έκαναν το ίδιο πριν τον πραγματικό, ώστε οι άνθρωποι να μπερδευτούν και να μην ξέρουν τι να πιστέψουν, για να σωθούν. Όντως διαβολικό κόλπο! Διαβάζοντας τις Βάκχες είναι σαν να διαβάζει κανείς την κατά τέσσερις τουλάχιστον αιώνες μεταγενέστερη Καινή Διαθήκη, μόνο που ο Ιησούς λέγεται Διόνυσος, ο Πόντιος Πιλάτος λέγεται Πενθέας, το σκηνικό δεν διαδραματίζεται στο Ισραήλ αλλά στη Θήβα της Βοιωτίας κλπ.

 

Λοιπόν, ο Διόνυσος, γιός του Δια και της θνητής Σεμέλης, έφτασε με ανθρώπινη μορφή (στίχοι 4, 53-54) στη Θήβα, για να διαδώσει τη λατρεία στο πρόσωπό του, αλλά δεν έγινε πιστευτός ούτε από τις κόρες του βασιλιά Κάδμου και αδελφές της Σεμέλης ούτε από τον Πενθέα, βασιλιά της Θήβας και εγγονό του Κάδμου, οι οποίοι επιπλέον αρνούνταν ότι η Σεμέλη είχε τεκνοποιήσει με το Δία. Ο Ιησούς, γιός του ανώνυμου Ιουδαίου θεού και της θνητής Μαριάμ, δεν έγινε πιστευτός από τους Ιουδαίους ιερείς και από το μεγαλύτερο μέρος των Ιουδαίων. Για τιμωρία ο Διόνυσος τρέλανε τις γυναίκες, τις έκανε να περιφέρονται στον Κιθαιρώνα ως Μαινάδες και αποφάσισε να δείξει στον Πενθέα ότι ήταν πράγματι θεός (47-48). Ο Πενθέας ήταν αποφασισμένος να κρεμάσει τον Διόνυσο, επειδή πίστευε ότι ήταν ένας περιπλανώμενος απατεώνας, που με το κρασί έσπρωχνε τις γυναίκες σε αρρωστημένα όργια* (234-247, 260-262). Κατ’ αναλογία, το πλήθος των Ιουδαίων κατηγόρησε τον Ιησού στον Πιλάτο ότι «Τούτον εύρομεν διαστρέφοντα το έθνος» και ότι «ανασείει τον λαόν» με τη διδασκαλία του (Λουκάς 23, 2). Ο μάντης Τειρεσίας είπε στον Πενθέα ότι η φρόνιμη γυναίκα ακόμη σε βακχεία δεν πρόκειται να διαφθαρεί (317-318) κι έχουμε ένα ανάλογο στη διαμαρτυρία του Ιησού ότι «ο υιός του ανθρώπου τρώγει και πίνει και σεις λέτε «να ένας φαγάς και μπεκρής»» (Λουκάς 7, 34).

 

Ο Πενθέας διέταξε τη σύλληψη του Διόνυσου, ο οποίος δεν αντιστάθηκε καθόλου στους στρατιώτες (436-440), όπως ακριβώς και ο Ιησούς. Ο Πενθέας ρώτησε το Διόνυσο ποιος είναι, αλλά εκείνος υπεξέφεγε συστηματικά (460-518) να του δηλώσει ότι είναι θεός, θυμίζοντάς μας τον Ιησού να μην απαντά σε ανάλογη ερώτηση του Πιλάτου (Ιωάννης 19, 9). Ο Πενθέας προειδοποίησε το Διόνυσο ότι θα τον φυλακίσει, διότι έχει τη δύναμη να το κάνει (497, 505) – ο Πιλάτος προειδοποίησε τον Ιησού ότι έχει τη δύναμη να τον σταυρώσει ή να τον ελευθερώσει (Ιωάννης 19, 10). Ο Διόνυσος απάντησε στον Πενθέα ότι δεν πρόκειται να πάθει τίποτα, που δεν είναι προαποφασισμένο (515-516) – ο Ιησούς απάντησε στον Πιλάτο ότι δεν θα είχε καμία εξουσία επ’ αυτού, αν δεν του είχε δοθεί άνωθεν. Καθώς τον οδηγούσαν στη φυλακή, ο Διόνυσος προειδοποίησε: «για τις προσβολές φροντίζει ο Διόνυσος, εκείνος που λες εσύ ότι δεν υπάρχει» – καθώς τον οδηγούσαν στο Γολγοθά, ο Ιησούς προειδοποίησε: «έρχονται μέρες, που θα πούν μακάριες οι στείρες και οι κοιλίες που δεν γέννησαν και οι μαστοί που δεν θήλασαν, τότε θα αρχίσουν να λένε όρη πέσετε πάνω μας και βουνά σκεπάστε μας» (Λουκάς 23,29-30). Ο Διόνυσος τιμώρησε τους ασεβείς, βάζοντας την Αγαύη να σκοτώσει μέσα στην τρέλα της τον ίδιο της το γιό, τον Πενθέα – ο ανώνυμος Ιουδαίος θεός τιμώρησε τους ασεβείς Ιουδαίους με πολλά δεινά, γνωστά από την ιστορία. Όταν ο Διόνυσος αποφάσισε να βγει από τη φυλακή του Πενθέα προκάλεσε σεισμό, που γκρέμισε τα ανάκτορα του άπιστου βασιλιά κι ο Δίας έρριξε κεραυνό πάνω τους (585-599) – όταν αναστήθηκε ο Ιησούς «σεισμός εγένετο μέγας» (Ματθαίος 28, 2).

 

Στις Βάκχες του Ευριπίδη διαβάζουμε μερικά ακόμη ενδιαφέροντα στοιχεία. Οι Βάκχες, που είχε φυλακίσει σιδηροδέσμιες ο Πενθέας, δραπέτευσαν, αφού τα δεσμά τους λύθηκαν «αυτόματα», χωρίς να τα «αγγίξει χέρι θνητού» (447-448) κι επιπρόσθετα πρέπει να νοήσουμε ότι άνοιξαν και οι πόρτες της φυλακής, αλλιώς πώς θα μπορούσαν να δραπετεύσουν οι φυλακισμένες; – στο δεύτερο ταξίδι του, όταν βρισκόταν στους Φιλίππους ο Παύλος συνελήφθη και φυλακίσθηκε, όταν «ξαφνικά έγινε μέγας σεισμός, κουνήθηκαν τα θεμέλια της φυλακής, αμέσως άνοιξαν όλες οι πόρτες και λύθηκαν τα δεσμά όλων» (Πράξεις 16, 26). Ένας από τους στρατιώτες λέει στον Πενθέα για το Διόνυσο «αυτός ο άντρας θα κάνει κι άλλα θαύματα» (449-450) και ο χορός λέει στο Διόνυσο «βλέπεις πώς υφίστανται τη βία οι προφήτες σου;» (550-552), καθιστώντας σαφές ότι τα θαύματα και οι προφήτες δεν ήταν άγνωστα στους Έλληνες του 5ου αιώνα Π.Κ.Χ. Κάτι που δεν βρίσκουμε στις Βάκχες, ούτε αλλού μπόρεσα να εντοπίσω, είναι ο θάνατος και η μετά τριήμερον ανάσταση του Διονύσου. Αυτό όμως το είχε κάνει πολύ νωρίτερα ο Αιγύπτιος ανάλογός του, ο Όσιρις (Πλούταρχος, Περί Ίσιδος και Οσίριδος 39, 42).

 

Ο Διόνυσος επί όνου σε νόμισμα της Μένδης
Ο Διόνυσος επί όνου σε νόμισμα της Μένδης

Ο Διόνυσος εικονίζεται μερικές φορές στη ράχη όνου με σκεύος οίνου, που απελευθερώνει τους ανθρώπους από τις σκοτούρες της καθημερινότητας, και για το λόγο αυτό πήρε το προσωνύμιο Λύσιος. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή και πιθανώς παλαιότερα, αφού τα Μυστήρια δεν διασώθηκαν και δεν γνωρίζουμε τι δίδασκαν, επιδίωξη ήταν να απαλλαγεί ο άνθρωπος από τη ζωώδη φύση του, που εικονιζόταν ως όνος. Η απεικόνιση κάποιου ατόμου στη ράχη ενός όνου συμβόλιζε την κυριαρχία του πάνω στην κατώτερη, ζωώδη ανθρώπινη φύση και πιθανότατα αυτό συμβολίζει η είσοδος του Ιησού στην Ιερουσαλήμ επί πόλου όνου (Μάρκος 11, 2, Ματθαίος 21, 2) 

 

Η βίαιη κατάργηση της ελληνικής θρησκείας και η καταστροφή ναών και γραπτών μνημείων από τους χριστιανούς καθιστούν δυνατή την ανασύσταση μόνο μιας αποσπασματικής εικόνας. Για τους μυημένους ο Διόνυσος πρέπει να ήταν κάτι περισσότερο από θεός της βλάστησης και της γονιμότητας. Τα λίγα ευρήματα, που διέφυγαν από την καταστροφική μανία των χριστιανών, αν και αποσπασματικά, δείχνουν ότι ο Διόνυσος δεν ήταν ο έκφυλος μπεκρούλιακας, που καλλιεργεί η μισαλλόδοξη χριστιανική διαμονολογία. Και μόνο το γεγονός ότι ο Διόνυσος λατρευόταν στην Αθήνα κατά τα Ανθεστήρια (11-13 Ανθεστηριώνος), τα Μικρά ή κατ’ αγρούς Διονύσια (8-11 Ποσειδεώνος), τα Μεγάλα ή εν άστει Διονύσια (9-13 Ελαφηβολιώνος) και τα Λήναια (8-11 Γαμηλιώνος) αποτελεί επαρκή απόδειξη ότι ο θεός αυτός δεν καλούσε σε έκλυση ηθών και μέθη. Είναι πρόστυχο να ισχυρίζεται κανείς ότι τέσσερις μήνες το χρόνο και για 3 έως 5 μέρες κάθε φορά αποκτηνωνόταν ολόκληρος ο πληθυσμός της Αθήνας, της γεννέτειρας του δυτικού πολιτισμού και της δημοκρατίας, που δίδαξε το μέτρο χαρακτηρίζοντας βαρβαρική κάθε παρέκκλιση από αυτό.

 

ceb5cf83cf84ceb1cf85cf81cf89cebcceadcebdcebfcf82-ceb4ceb9cf8ccebdcf85cf83cebfcf82Έχουν διασωθεί παραστάσεις του Διονύσου καρφωμένου σε πάσσαλο, όπως περιγράφεται και ο Ιησούς σε μερικά σημεία της Καινής Διαθήκης (Πράξεις 5, 30), και ο συμβολισμός της σταύρωσης είναι προφανής, αφού «κάθε ηδονή και πόνος είναι ένα είδος καρφιού, που καθηλώνει την ψυχή στο σώμα» (Πλάτων, Φαίδων, 83d), πολύ περισσότερο αφού οι τέσσερις βραχίονες του ισοσκελούς ή ελληνικού σταυρού συμβόλιζαν τα τέσσερα στοιχεία του φυσικού κόσμου (γη, νερό, αέρας, φωτιά). Άλλες παραστάσεις δείχνουν τον Διόνυσο ως θείο βρέφος, χωρίς να μας είναι γνωστοί οι σχετικοί μύθοι. Αγγειογραφίες του 5ου και 6ου αιώνα Π.Κ.Χ. δείχνουν Βάκχες να προετοιμάζουν τράπεζα προσφορών με κρασί και ψωμί μπροστά από ομοίωμα εσταυρωμένου (παλουκωμένου) Διονύσου, έχοντας … μιμηθεί διαβολικά το πολύ μεταγενέστερο χριστιανικό μυστήριο της Θείας Κοινωνίας! Μάλιστα, το χριστιανικό μυστήριο της  μετουσίωσης του οίνου και του άρτου σε σώμα και αίμα Κυρίου έχει ένα δραματικό τελετουργικό, προφανώς μίμηση των δρώμενων κατά τη λατρεία του Διονύσου, τα οποία επιπρόσθετα δημιούργησαν το θεατρικό δράμα. 

 

 

 

*: όργια: μυστικαί τελεταί, μυστική λατρεία τελουμένη υπό μόνων των μεμυημένων, ακριβώς ως τα μυστήρια, λέξις των μεθ’ Όμηρον χρόνων, εν χρήσει επί της μυστηριώδους λατρείας της Δήμητρος εν Ελευσίνι … αλλά συνηθέστατα επί των τελετών του Διονύσου μετά των καθιερώσεων αυτών και αγνισμών … (Liddell-Scott).

Advertisements

3 thoughts on “Τα θεία πάθη

  1. Και γιατί πρέπει να αντιγράψουν την ιστορία και να μη φτιάξουν μια εντελώς νέα; Δε θα τους καταλαβαίνανε; Το να λες την ίδια ιστορία με ένα άλλο Θεό, τι νόημα έχει;
    Το μόνο είναι ότι όλοι πιστεύουν πως η θεία βούληση είναι εντελώς διαφορετική από την υλιστική ανθρωπινη, η οποία αντιδρα στην πνευματική πρόσκληση του Θεού και τείνει να την εξοντώσει.

  2. Δεν μπορώ να ξέρω τι σκέφτονταν, όσοι έγραψαν τα Ευαγγέλια. Ξέρω μόνο ότι οι ομοιότητες με προϋπάρχουσες θρησκείες είναι πάρα πολλές, για να μπορούν να αποδοθούν στην αντίθεση της θέλησης θεών και ανθρώπων.

  3. Τα ίδια έλεγαν οι μουσουλμάνοι μερικούς αιώνες αργότερα, όταν ο χριστιανισμός είχε ήδη επιβληθεί (δια των όπλων) και αυτοί ήταν περίπου στην αρχή. Κάθε ομοιότητα στη θεολογία και στις τελετές με το χριστιανισμό, τον ιουδαϊσμό ή τις εθνικές θρησκείες των Αράβων τις χαρακτήριζαν έργο του σατανά, ο οποίος κλτ. κτλ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s