Κι άλλο μνημείο;!

Με απογοήτευση διάβασα στην ενημερωτική ιστοθέση neakos.gr μια δήλωση του Νίκου Μυλωνά, επικεφαλής της δημοτικής παράταξης Συμπαράταξη Ελπίδας στην πόλη της Κω και υποψήφιου για τον ενιαίο δήμο του νησιού. Αφορμή πήρε από την επιθυμία κάποιων Ιταλών να τιμήσουν τους συμπατριώτες τους αξιωματικούς, που εκτελέσθηκαν στην Κω το 1943 από τους Γερμανούς, με μία μνημειακή κατασκευή στον τόπο της εκτέλεσης. Δεν μένω στο πού θα έπρεπε να στηθεί το μνημείο, αλλά στην επιχειρηματολογία του κ Μυλωνά, ο οποίος μας έχει κακομάθει με τις εύστοχες, ουσιαστικές και κάθε άλλο παρά πολιτικάντικες παρεμβάσεις του. Δυστυχώς αυτή τη φορά μίλησε κι αυτός σαν τους σεσημασμένους πολιτικάντηδες συναδέλφους του. Είπε λοιπόν:

«Εδώ και 2 χρόνια, υπάρχει μια προσπάθεια να στηθεί ένα μνημείο στην θέση της εκτέλεσης. Σε ένα κτήμα στην περιοχή της Αλυκής Τιγκακίου, επιφανείας 5.000,00 τετραγωνικών μέτρων ζητήθηκε σε μια γωνία του 3,00Χ3,00 να μπει μια αναθηματική κατασκευή που να μνημονεύει στους περαστικούς το γεγονός. Ζητήθηκε η βοήθεια του Δήμου. Βρέθηκε ο ιδιοκτήτης και του ζητήθηκε η άδεια για την κατασκευή. Δεν ζητήθηκε μόνιμη δουλεία επί του κτήματος, ούτε αγορά του τμήματος. Υπήρξε άρνηση γιατί θεωρήθηκε ότι η τοποθέτηση του μνημείου θα λειτουργούσε αρνητικά στην τιμή πώλησης του κτήματος. Η δημοτική αρχή του Δήμου Δικαίου μπροστά στην άρνηση του ιδιοκτήτη, άφησε το θέμα χωρίς να προσπαθήσει για μια κάποια λύση.» Για όποιον να θα επέλεγε να δώσει μία στρογγυλεμένη ερμηνεία του τι εννοεί «μία κάποια λύση» ο υποψήφιος δήμαρχος φρόντισε να ξεκαθαρίσει παρακάτω: «Με μικρή πολιτική παρέμβαση θα στήνονταν στον χώρο του δράματος».

Ο ιδιοκτήτης, που ασφαλώς εδώ και καιρό βλαστημάει τη ρημάδα την τύχη του, ούτε έχει κάποια ατομική υποχρέωση να φάει στη μάπα κανένα μνημείο ούτε έχει ανάγκη να υφίσταται πιέσεις από τους τζαπατζήδες της πολιτικής, για να τους κάνει το οποιοδήποτε χατίρι. Οι πολίτες ξέρουν πάρα πολύ καλά τι τους περιμένει, αν αποδεχτούν το οποιοδήποτε παράτυπο ή παράνομο αίτημα των πολιτικών, όσο ασήμαντο κι αυτοί το εμφανίζουν. Οι αξιότιμοι κύριοι πολιτικοί μας καιρός είναι να εγκαταλείψουν τη νοοτροπία ότι με λόγια του κοπανιστού αέρα και «παρεμβάσεις» (= μαφιόζικους εκβιασμούς) μπορούν να προωθούν τις όποιες πεποιθήσεις τους. Ας χωνέψουν επιτέλους το δημοκρατικώς αναμενόμενο κι ας πείσουν τους ψηφοφόρους τους ότι πρέπει να βάλουν το χέρι στο δημοτικό ταμείο και να χαρίσουν στους Ιταλούς όση έκταση χρειάζεται το μηνμείο τους, αφού προηγουμένως πείσουν για την αναγκαιότητά του.

Εν συνεχεία ο κ Μυλωνάς μπήκε στην ουσία: «Το θέμα ήρθε στο δημοτικό συμβούλιο Κω. …. Ο κ. Δήμαρχος, με το γνωστό αυτοκρατορικό στυλ του, απέρριψε το σκεπτικό, μίλησε για φασίστες και κατακτητές … ». Δηλαδή, κατά τον κ Μυλωνά, η Κως και όλα τα Δωδεκάνησα δεν ήταν υπό ιταλική κατοχή από το 1912 ως το 1943; Μήπως στη διάρκεια του Β’ Π.Π. την Ιταλία δεν την κυβερνούσε το φασιστικό κόμμα υπό τον Μουσσολίνι; Ή μήπως αφενός δεν πρέπει να θίγουμε τα αρνητικά των ξένων αφετέρου δε πρέπει να ωραιοποιούμε τις συνέπειές τους στους Έλληνες και στην Ελλάδα (π.χ. συνωστισμός στην προκυμαία της Σμύρνης);

«Το μνημείο μπορούσε και έπρεπε να τοποθετηθεί στον χώρο της δολοφονίας. Με μικρή πολιτική παρέμβαση θα στήνονταν στον χώρο του δράματος. Αυτό θα αναδείκνυε την ιστορικότητα του τόπου μας. Θα δηλούσε στους διερχομένους την αντιφατική μας ιδεολογία. Θα απόδειχνε ότι είμαστε μια ανοικτή κοινότητα». Γιατί, ρε παιδιά, τέτοιος οδυρμός για την «ιστορικότητα του τόπου μας»; Έχουν τιμηθεί όλοι οι Έλληνες για την ιστορική συνεισφορά τους και ήρθε η ώρα να τιμήσουμε τους κατακτητές μας; Πότε στήθηκε μνημείο για το Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών, που αν και είχαν ΜΟΝΟ ιταλική υπηκοότητα εστάλησαν από τον ελληνικό στρατό να πολεμήσουν εναντίον του ιταλικού στρατού στο αλβανικό μέτωπο με κίνδυνο να εκτελεσθούν ως προδότες της πατρίδας τους (της Ιταλίας, λόγω ιταλικής υπηκοότητας); Δεν γνωρίζω, αν σήμερα έχουμε «αντιφατική ιδεολογία», αλλά οι Δωδεκανήσιοι την εποχή της εκτέλεσης των Ιταλών είχαν ξεκάθαρη ιδεολογία: οι εκτελεσθέντες Ιταλοί αξιωματικοί ήταν επικεφαλής των δυνάμεων κατοχής των Δωδεκανήσων κι εκτελούσαν διαταγές του κυβερνώντος τα Δωδεκάνησα φασιστικού κόμματος υπό τον Μουσολίνι. Σε μια εποχή κάθε άλλο παρά οικονομικής άνθησης εξασφάλιζαν μαζί με τις λοιπές δυνάμεις κατοχής την απρόσκοπτη εγκατάσταση Ιταλών εποίκων, τις απαλλοτριώσεις και την εν γένει αναδιανομή περιουσιών χωρίς ενστάσεις και άλλες δημοκρατικές σαχλαμάρες.  Επίσης ανήκαν στις ένοπλες δυνάμεις που κατά παράβαση κάθε έννοιας δικαίου τορπίλλισαν την Έλλη κι εν συνεχεία εισέβαλαν στην Ελλάδα από την αλβανική μεθόριο. Εναντίον αυτού του στρατεύματος τόσο πολύ ήθελαν να πολεμήσουν οι Δωδεκανήσιοι Εθελοντές, ώστε δεν τους ένοιαζε η βέβαια εκτέλεση σε περίπτωση σύλληψής τους.

Λέει ακόμη ο κ Μυλωνάς: «Αντί για άνοιγμα στον κόσμο, άνοιγμα στην ιστορία, στην κουλτούρα, στην κατανόηση, στην συνεργασία, στην αγάπη για τους άλλους, με μια λέξη άνοιγμα στον σύγχρονο πολιτισμό, εμείς με κύρια ευθύνη της τοπικής πολιτικής ηγεσίας αποδεικνύουμε σήμερα: κλείσιμο στα στενά εγωιστικά, συμφεροντολογικά και εν τέλει μικρο-εθνικιστικά αυτάρεσκα χαρακτηριστικά μας». Εδώ ο κ Μυλωνά, μας αδικεί συλλήβδην ως κοινωνία! Όλα τα ωραία που λέει και με τα οποία συμφωνώ απολύτως, δεν επιτυγχάνονται με το στήσιμο ή τη διατήρηση κατασκευών στη μνήμη είτε όσων αφαίρεσαν δικαιώματα, καταπίεσαν και πολλαπλώς έβλαψαν τους προγόνους μας, πολλοί εκ των οποίων είναι ακόμη εν ζωή, είτε όσων συνειδητά και τυχοδιωκτικά αρχικά μεν προκάλεσαν τη Μάχη της Κω, που αναποδράστως οδήγησε στην εκτέλεση των Ιταλών αξιωματικών, τελικά δε επεχείρησαν να δημιουργήσουν στα Δωδεκάνησα ένα ακόμη κυπριακό πρόβλημα. Όλα όσα ωραία λέει παραπάνω, είναι ήδη πράξη μέσω του τουρισμού. Π.χ. οι Γερμανοί τότε ήταν οι πιο βάρβαροι και αμείλικτοι κατακτητές ενώ σήμερα είναι στυλοβάτες της τουριστικής βιομηχανίας του νησιού και κανείς μας δεν τους βλέπει ως απογόνους εγκληματιών πολέμου. Ούτε πιστεύει κανείς στ’ αλήθεια ότι θα αυξηθούν οι αφίξεις ή η κατά κεφαλήν δαπάνη των Γερμανών αν τους πούμε «ελάτε να δείτε τι ωραίο μνημείο στήσαμε στη μνήμη των πεσόντων Βάφφεν ΕςΕς».

Ωστόσο υπάρχει ένα μνημείο, που θα έπρεπε να στηθεί στο πιο κεντρικό σημείο της πόλης. Ένα μνημείο για όσα καλά μας άφησε η δημόσια διοίκηση των Ιταλών φασιστών κατακτητών: άμεση ανοικοδόμηση της πόλης μετά τον σεισμό του 1933, ρυμοτομία, πάρκα, δενδροστοιχίες, αρχαιολογικοί χώροι, ανασκαφή του Ασκληπιείου και πάνω απ’ όλα το άγνωστο μέχρι χτες στην άλλη Ελλάδα Κτηματολόγιο. Ένα τέτοιο μνημείο χρειάζεται, για να θυμόμαστε ότι μέσα σε 30 χρόνια οι Ιταλοί φασίστες κατακτητές δημιούργησαν στον τόπο μας υποδομές, τις οποίες  οι πολιτικοί της ελεύθερης Ελλάδας επί 60+ χρόνια αποδεικνύονται ανίκανοι όχι να τις επεκτείνουν, αλλά απλώς και μόνο να τις διατηρήσουν στο λειτουργικό επίπεδο, που τις βρήκαν. Φυσικά τέτοιο μνημείο οι πολυχρονεμένοι μας πολιτικοί θα το επιτρέψουν, μόλις αλλάξει τροχιά ο Ήλιος. Μέχρι τότε … ό,τι του φανεί του Λωλοστεφανή!

 

Advertisements

Εικαστικές απόψεις

Στον οδικό κόμβο στην είσοδο της πόλης αποφασίσθηκε να τοποθετηθεί ένα γλυπτό με θέμα την αρπαγή της Ευρώπης. Μόλις έγινε γνωστό ότι επελέγη το παραπλεύρως γλυπτό, ξεσηκώθηκε θύελλα διαμαρτυριών και διατυπώθηκαν πολλές αντιρρήσεις. Ούτε και σε μένα αρέσει το επιλεγέν γλυπτό, σαφώς θα προτιμούσα κάποιο από τα αρκετά κλασσικά, που είχαν συνυποβληθεί και γι’ αυτό το καταψήφισα σε σχετική δημοσκόπηση τοπικής εφημερίδας. Πιστεύω δε ότι θα έπρεπε να είχε επιλεγεί ένα αρχαιοπρεπές έργο, διότι αφενός είναι πολύ πιο κοντά στην αισθητική του μέσου πολίτη και αφετέρου η θέση του απέχει μόλις 100 μέτρα από τον δυτικό αρχαιολογικό χώρο, ο οποίος έχει εγκριθεί να ενοποιηθεί με τους άλλους δύο (κεντρικό και συνοικία λιμένος) μέσω του ΕΣΠΑ.

Ένα θετικό της δημοτικής Αρχής είναι ότι εξέθεσε τις μακέτες όλων των υποψηφίων γλυπτών στο κοινό για λίγες ημέρες, ώστε όλοι να αποκτήσουν ιδίαν αντίληψη. Όταν επισκέφθηκα με μερικούς φίλους κι εγώ την έκθεση, η υπεύθυνη μας έκανε μια πολύ χρήσιμη ενημέρωση.  Είναι σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει ταύτιση των εικαστικών απόψεων όλων και γι’ αυτό ο νόμος προβλέπει η επιλογή των γλυπτών να γίνεται από επιτροπή με συγκεκριμένη σύνθεση. Επίσης είναι γνωστό το βρετανικό ευφυολόγημα ότι η καμήλα είναι ένα άλογο σχεδιασμένο από μία επιτροπή.

Έστω λοιπόν ότι όντως τον εικοστό πρώτο αιώνα έπρεπε να επιλεγεί γλυπτό σύγχρονης τεχνοτροπίας. Έχει μια λογική βάση αυτό το επιχείρημα και μη έχων κάποια τυπική πιστοποίηση περί τα εικαστικά ας σιωπήσω και ας περιμένω να δω την αντοχή του γλυπτού στον χρόνο. Ωστόσο, αυτή η διαφαινόμενη αναντιστοιχία της απόφασης με τη γνώμη του κοινού με έκανε να δω διαφορετικά κάποια σημεία της πόλης, που καθημερινά περνάμε από μπροστά τους.

Π.χ. το Ηρώον, όπου κάθε τόσο μαζεύονται Αρχές, παρατρεχάμενοι και ο Σύλλογος για την καταπολέμηση της πιτυρίτιδας. Μόνο εγώ βλέπω ότι είναι μια αφαιρετική απεικόνιση της Απτέρου Νίκης, σαν την επίσης αφαιρετική απεικόνιση της υπό κατασκευήν αρπαγής της Ευρώπης; Μόνο εμένα ξενίζει αυτή η εικαστική επιλογή; Μόνο εγώ βλέπω ότι συν τοις άλλοις είναι και σε λάθος σημείο; Εντάξει, κάποιοι κάποτε το μπουτσώσανε εκεί, διότι έλειπε τοιούτον τι από την πόλη. Τώρα, με επικείμενη την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, την οποία ξεκίνησαν οι Ιταλοί κατακτητές και μετά από 7 δεκαετίες ενσωμάτωσης το ρωμέικο δοβλέτι αποφάσισε εσχάτως να την ολοκληρώσει (φυσικά με ευρωπαϊκά λεφτουδάκια), το Ηρώον δεν κλείνει μία από τις κύριες προσβάσεις στη συνοικία του λιμένος;

Κι αν υποθέσουμε ότι στο Ηρώον κάνουμε τους Κινέζους ένεκα η πατριδοτέτοια ορθότης, ποιά δικαιολογία να υπάρχει άραγε για το συντριβάνι της πλατείας Κονίτσης; Πόσο ταιριάζει με την εικαστική άποψη του διαμαρτυρόμενου για την Ευρώπη Κώου, όταν σχεδόν πάντοτε είναι εκτός λειτουργίας με αποτέλεσμα να προβάλλει σαν αυτό ακριβώς, που είναι: μια σκουριασμένη τενεκεδοκατασκευή! Άραγε ξεχάσαμε ότι οι επιλέξαντες το συγκεκριμένο συντριβάνι χρησιμοποίησαν τότε την ίδια ακριβώς επιχειρηματολογία με τους επιλέξαντες την Ευρώπη τώρα;

Αλλά κι αν ακόμη είχε επιλεγεί κάποιο κλασσικό γλυπτό της Ευρώπης, θα είχε αποφύγει την κριτική, που δέχεται και το επίσης κλασσικό και -κατά τη γνώμη μου- εξαιρετικό γλυπτό του Ιπποκράτη στον πρώην ανθόκηπο; Είχα ακούσει παλαιότερα κάποιες χλιαρές ενστάσεις (λ.χ. «αράπης ήταν ο Ιπποκράτης;», «σαν υδροκέφαλο τον κάμανε», «γιατί βάλανε τόσο κόσμο γύρω του; με το κομμάτι πληρώθηκε ο καλλιτέχνης;») αλλά δεν ήξερα ότι τις συμμερίζονται τόσοι πολλοί, όσοι εμφανίστηκαν επ’ ευκαιρία της συζήτησης για το γλυπτό με την αρπαγή της Ευρώπης. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, γιατί τόσον καιρό (μην ξεχνάμε ότι το σύμπλεγμα του Ιπποκράτη ήταν υπό κατασκευή πάνω από μία δεκαετία και τοποθετήθηκε μόλις προ λίγων ετών) δεν είχαν ακουστεί όλες αυτές οι ενστάσεις με την ένταση, που άκουσα να εκφέρονται τώρα. Επίσης αναρωτιέμαι γιατί δεν γίνεται ανάλογος σάλος με το θάψιμο πίσω από ένα περίπτερο του γλυπτού του Ιπποκράτη, του πατέρα της Ιατρικής και διάσημου προγόνου μας, το οποίο τόσο ταλαιπωρούμε με την άλλη, ιστορικώς μεν παρά φύσιν, εικαστικώς δε πάρα πολύ συζητήσιμη αναπαράσταση του δήθεν όρκου του Ιπποκράτη στο Ασκληπιείο. Μήπως, διότι αυτό (νομίζουμε ότι) φέρνει παραδάκι εξ Εσπερίας ή μήπως επειδή έτσι προβάλλουμε εαυτούς ως απευθείας απογόνους©® του Μεγάλου Ιατρού και συνεπώς κάνουμε και καμιά εικαστική γαργάρα;

Τελικά, οι αντιδράσεις όλων μας για το νέο γλυπτό θα ήταν δικαιολογημένες, αν ήταν το πρώτο αυτής της τεχνοτροπίας. Αφού δεν είναι το πρώτο, δύο τινά συμβαίνουν. Ή ο μέσος Κώος ξεχνάει πολύ εύκολα και συμβιβάζεται γρήγορα με ό,τι ισχυρίζεται ότι τον ενοχλεί, οι ιθύνοντες τον έχουν πάρει χαμπάρει, τον ακούνε βερεσέ και κάνουν ό,τι γουστάρουν. Ή επειδή έρχονται εκλογές σε δύο μήνες περίπου, κάποιοι βρήκαν ακόμη ένα επιχείρημα κατά του νυν δημάρχου. Φυσικά, κάλλιστα μπορεί να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα. Εκείνο, που δεν φαίνεται να υπάρχει, είναι η εικαστική ευθιξία των συμπολιτών μου. Εκτός κι αν με αφορμή την αρπαγή της Ευρώπης δοθεί ένα σαφέστατο μήνυμα στους κατά νόμον υπευθύνους ότι την επόμενη φορά καλά θα κάνουν να επιλέξουν το εικαστικό αντικείμενο, που αρέσει στους πολίτες και όχι στους ίδιους.

Τουρισμός και πράσσειν άλογα

Κατά καιρούς από διάφορους ακούμε διάφορα ωραία για καμπάνιες, ενέργειες και δράσεις, που θα αναστρέψουν -λέει- το αρνητικό για την Ελλάδα και θα φέρουν τουρίστες. Ακούμε και μερικούς, που κάνουν διάφορες περισπούδαστες αναλύσεις, γιατί βουλιάζει ο τουρισμός στην Ελλάδα, ενώ η Τουρκία, η Ισπανία και άλλες ανταγωνίστριες χώρες έχουν πληρότητες σχεδόν 100%. Όμως κατά κανόνα αγνοείται το νόημα της παροιμίας «στην αγορά του μπαμπακιού κι ο άσπρος σκύλος ζημιά κάνει«, διότι μπορεί να είναι πιο άσπρος από το πωλούμενο μπαμπάκι κι έτσι ο αγοραστής να το θεωρήσει κατώτερης ποιότητας. Αγνοείται πόσο προσεκτικοί πρέπει να είναι στη συμπεριφορά τους όλοι οι εμπλεκόμενοι στον τουρισμό. Και φυσικά εμπλεκόμενοι δεν είναι μόνο όσοι βιοπορίζονται άμεσα από τα τουριστικά επαγγέλματα, αλλά το σύνολο των κοινωνιών σε τουριστικά μέρη. Το σημείο αυτό και η αναγκαία ανάλυσή του, δυστυχώς επί του παρόντος καθίστανται περιττά από κάποια πρόσφατα γεγονότα.

Στη γενέτειρα του πατέρα της ιατρικής υπάρχουν τουριστογιατροί ή τουρίστ ντοκτόρ επί το σκωπτικότερον, ήτοι γιατροί ίσως χωρίς καν ειδικότητα και συχνά χωρίς ιατρείο, διασυνδεδεμένοι με Tour Operators, στους πελάτες των οποίων παρέχουν ιατρικές υπηρεσίες έναντι αμοιβής αδήλωτης, άρα-οποία έκπληξις!- στο μεγαλύτερο ποσοστό της.  Είναι προφανές ότι ένας τουριστογιατρός εκ των πραγμάτων έχει πολύ λάιτ δυνατότητες και περιορίζεται στην αντιμετώπιση ελαφρών περιστατικών, ενώ στα σοβαρότερα το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να συνοδεύσει τον αλλοδαπό ασθενή μέχρι την είσοδο του νοσοκομείου (άλλη πονεμένη ιστορία αυτή!). Λοιπόν, ένα τέτοιος τουριστογιατρός συνόδευσε τις προάλλες έναν καρδιοπαθή αλλοδαπό από το ξενοδοχείο του στο νοσοκομείο και γι’ αυτήν την υπηρεσία ζήτησε 600 (εξακόσια) Ευρώ.  Πέρα από την αμοιβή εξασφάλισε πρωτοσέλιδο άρθρο σε τοπική εφημερίδα και κατά πάσα βεβαιότητα προβολή και σε ΜΜΕ της χώρας προέλευσης του ασθενούς. Με τις υγείες μας και πάμε παρακάτω.

Ο Διεθνής Κρατικός Αερολιμένας Κω είναι μία από τις 6 σημαντικότερες εισόδους τουριστικού συναλλάγματος, παρ’ ότι αποκλείεται να το πιστέψει κάποιος που ξέρει μόνο την κτιριακή υποδομή του. Κάθε Τετάρτη και Πέμπτη έχουμε τις περισσότερες αφίξεις και αναχωρίσεις (άρα τις περισσότερες καθυστερήσεις πτήσεων και το μεγαλύτερο μπλέξιμο στην κίνηση των λεωφορείων) όλης της εβδομάδας. Έμαθα ότι χτες και σήμερα δόθηκαν στο αεροδρόμιο μερικές ωραίες ροκ παραστάσεις.

ΣΚΗΝΗ 1η: (Τετάρτη 2 Ιουνίου) αναχωρούντες τουρίστες δεν περνούσαν για σωματικό έλεγχο από τη γνωστή πύλη, αλλά ελέγχονταν με τις συσκευές χειρός, με αποτέλεσμα να έχουν μποτιλιάρει, ενώ τα λεωφορεία έφταναν το ένα μετά το άλλο και ξεφόρτωναν πενηνταριές τουριστών.

  • Πότε θα επισκευαστεί η πύλη;
  • Δεν βλέπετε τον τεχνικό; Δουλεύει ο άνθρωπος!
  • Ακόμα; Μου είπαν ότι από χτες το βράδυ είναι χαλασμένο το μηχάνημα.
  • Και τι θέλατε, δηλαδή; Να κουβαλήσουμε τον τεχνικό νυχτιάτικα;

ΣΚΗΝΗ 2η: (Τετάρτη 2 Ιουνίου) η Α εταιρεία επίγειας εξυπηρέτησης είχε μόνο δύο γκισέδες ανοιχτούς, διότι το υπόλοιπο προσωπικό της παρακολουθούσε … επιμορφωτικό σεμινάριο!

  • Καλά, ρε παιδιά, σήμερα που ξέρουμε ότι γίνεται χαμός, βρήκατε να αποσύρετε προσωπικό για … εκπαίδευση;
  • Μα, ακριβώς αυτό το χαμό θέλαμε να διδάξουμε στο προσωπικό μας!
  • Ίδια δεν είναι η διαδικασία είτε 1.000 αφικνούμενους έχετε είτε 10.000;
  • Η διαδικασία είναι ίδια, αλλά έπρεπε να δουν την ημέρα με τη μεγαλύτερη κίνηση.
  • Δηλαδή, τώρα που κάθονται και βλέπουν τους τουρίστες να κάνουν την απόσταση λεωφορείο-αεροπλάνο σε 2 με 3 ώρες, την επόμενη εβδομάδα θα ξεπετάνε τους επιβάτες ενός αεροπλάνου  σε 1 λεπτό;

ΣΚΗΝΗ 3η: (Τετάρτη 2 Ιουνίου) η Β εταιρεία επίγειας εξυπηρέτησης έχει μπλακάουτ στις κομπιούρες της και δεν μπορεί να δώσει καμία πληροφορία για την αναμενόμενη ώρα άφιξης των αεροπλάνων, που εξυπηρετεί.

  • Η πτήση μου είναι στην ώρα της ή έχει καθυστήρηση;
  • Δεν ξέρω, έχει πέσει το σύστημα.
  • Έχω έξω τα λεωφορεία μου και κάθονται, ενώ ο Χ ζητάει απεγνωσμένα λεωφορεία να μεταφέρει τους πελάτες του στα ξενοδοχεία. Εγώ χάνω λεφτά, επειδή δεν του νοικιάζω τα λεωφορεία μου, κι εκείνος εκτίθεται στους πελάτες του που πρέπει να περιμένουν κι άλλο, ενώ ήδη έχουν ταλαιπωρηθεί μέσα σ’ αυτό το αεροδρόμιο.
  • Δεν φταίω εγώ.
  • Ποιός θα μου δώσει μια αξιόπιστη πληροφορία, για να ξέρω τι να κάνω;
  • Δεν ξέρω.
  • Ποιός είναι υπεύθυνος;
  • Δεν ξέρω.

Φυσικά, ο υπεύθυνος για μια έγκυρη πληροφορία δεν βρέθηκε και οι τουρίστες έμειναν να περιμένουν λεωφορεία, την ώρα που απέναντί τους ήταν παρκαρισμένα ένα σωρό άδεια λεωφορεία με τους οδηγούς να κουβεντιάζουν σε πηγαδάκια ….

ΣΚΗΝΗ 4η: θέλοντας από καιρό να κάνω μια ανάρτηση για το χάλι του αεροδρομίου είχα ζητήσει από άνθρωπο, που η δουλειά του τον φέρνει εκεί τις δύσκολες ώρες, να μου βγάλει μερικές χαρακτηριστικές φωτογραφίες. Μέσα στον ως άνω χαμό πάει ο δικός μου να βγάλει φωτογραφίες, αλλά αμέσως του την πέφτει το σεκιούριτι (δε μασάνε οι σεκιουριτάδες από χαμούς!) και του το απαγορεύει για λόγους ασφαλείας. Στην αρχή σπάστηκα, αλλά μετά χάρηκα, που απαγορεύεται η καταγραφή του μαύρου μας χαλίου. Διότι άλλο να γυρνάνε τόσοι και τόσοι τουρίστες στις πατρίδες τους και να το περιγράφουν με λόγια και άλλο να το δούμε αίφνης φωτο-κουίζ στο Focus «Πού βρίσκεται αυτό το αεροδρόμιο, στην Ελλάδα ή στο Τατζικιστάν; Μαντέψτε σωστά και κερδίστε ένα ταξίδι στην Τουρκία ή στη Μακεδονία». Μπράβο σε όποιον σκέφτηκε αυτήν τη μηχανή, αλλά μην κοροϊδευόμαστε και μεταξύ μας. Το χειμώνα, που ‘πομένουμε οι ιθαγενείς και τα προμαζέματα, οι σεκιουριτάδες πέφτουν σε χειμερία νάρκη και μας αφήνουν να βγάζουμε όσες φωτογραφίες θέλουμε, όπως την κατωτέρω απεικονίζουσα κουβά του σφουγγαρισμάτου εις ρόλον αυτοσχεδίου συλλέκτου ομβρίων υδάτων. Στο εσωτερικό του επαρκεστάτου (μάι ας) κτιρίου, τόσο κατά τους χώρους όσο και κατά την ποιότητα κατασκευής.

ΣΚΗΝΗ 5η: (Πέμπτη 3 Ιουνίου) παίρνει τ’ αυτί μου ότι τα τουριστικά λεωφορεία ακινητοποιήθηκαν στο αεροδρόμιο κατ’ εντολήν του πανίσχυρου σωματείου των οδηγών.

  • Έμαθες γιατί;
  • Η αστυνομία πήρε τις πινακίδες και ακινητοποίησε μερικούς, που δεν είχαν περάσει ΚΤΕΟ.
  • Και το σωματείο των οδηγών γιατί διέταξε να σβήσουν τις μηχανές και όλοι οι άλλοι οδηγοί, που είχαν περάσει ΚΤΕΟ τα λεωφορεία τους;
  • Για συμπαράσταση στους ακινητοποιμένους, επειδή δεν υπάρχει ΚΤΕΟ για λεωφορεία στην Κω.
  • Καλά, οι άλλοι τόσα χρόνια γιατί πάνε στη Ρόδο, για να περάσουν ΚΤΕΟ;
  • Και γιατί το σωματείο των οδηγών συμπαραστέκεται σε παρανομούντες οδηγούς, ενώ ένα χρόνο τώρα έφερνε τα πάνω-κάτω και μας έκανε πανελληνίως βούκινο, για να μη μπει το ΚΤΕΛ στο αεροδρόμιο, επειδή αυτό είναι-όπως έλεγαν- παράνομο;
  • ….
  • Πόσα λεωφορεία ακινητοποίησε λόγω ΚΤΕΟ η αστυνομία;
  • Δύο: του προέδρου του σωματείου των οδηγών και του προέδρου του συνδέσμου των πρακτόρων.
  • Τώρα, θάμαι πολύ κακόπιστος, αν υποθέσω ότι οι δύο ηγετικές φυσιογνωμίες ασκούν εκβιασμό, για να τους επιστρέψει η αστυνομία τις πινακίδες και να σταματήσει τους ελέγχους; Για να μην αναφέρω ότι οι δύο κλαδικοί ηγετίσκοι εμφανίζουν το σύνολο των οδηγών και ιδιοκτητών λεωφορείων ως λαμόγια, που βγάζουν στους δρόμους λεωφορεία πιθανώς επικίνδυνα.

Κύριε Γιώργο Νικητιάδη, που μεγάλωσες στην Κω και τώρα είσαι υφυπουργός τουρισμού, μόλις πληρώσεις τα χρέη που άφησε σε όλο το σύμπαν (του περιοδικού Focus περιλαμβανομένου) η προηγούμενη κυβέρνηση, κι επειδή οι διαφημιστικές καμπάνιες δεν ξεκινάνε δυο βδομάδες πριν τη high season, κοίτα να βάλεις μια τάξη σ’ αυτά και σε άλλα μη επίκαιρα στραβά. Δεν χωράει καμιά αμφιβολία ότι πάνω-κάτω αυτή είναι η εικόνα και στις άλλες εισόδους τουριστικού συναλλάγματος. Ξέρεις δε πολύ καλά ότι όσο περισσότερο τίθεται εν κινδύνω μια επιχείρηση και όσο διαιωνίζεται το μπάχαλο (φανταριστί καραπουτσαριό), τόσο χαλάνε και οι καλοί. Και, όπως εσχάτως έμαθαν και οι ηλικιωμένες νοικοκυρές, όσο λιγότεροι οι καλοί, τόσο λιγότερα τα έσοδα από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος.

«ΠΡΟΣ ΚΩΟΥΣ» Επιστολή πρώτη και τελευταία

Από την εφημερίδα Σταθμός αντιγράφω την παρακάτω επιστολή αναγνώστη, με τον οποίο δεν θα μπορούσα να συμφωνώ περισσότερο.

Γράφει ο Ζαχαρίας Ν. Τσιρπανλής, Καθηγητής Α.Π.Θ.

Αγαπητοί συμπατριώτες και φίλοι,
Οικογενειακές υποχρεώσεις επέβαλαν τελευταία (23.4.-4.5.) τη παραμονή μου στην Κω. Επί δέκα ημέρες γεύτηκα τη ζωή της γενέθλιας πόλης με διπλή ιδιότητα: ως «ολίγον παλαιός» Κώος και ως εφήμερος τουρίστας. Μπόρεσα έτσι να προβώ σε συγκρίσεις για πρόσωπα και πράγματα ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Την ίδια στιγμή προσήγγισα, όσο γινόταν, την καθημερινότητα με τα μάτια του περαστικού.

Τα αισθήματα, λοιπόν, που δοκίμασα θέλησα να τα κοινοποιήσω με την παρούσα επιστολή. Πρόκειται για αισθήματα θλίψης, αγανάκτησης ή απογοήτευσης, και προέρχονται κατεξοχήν από το άμεσο αποτέλεσμα που μορφώνουν οι υπάρχουσες καταστάσεις. Δεν προχώρησα στη διερεύνηση των αιτίων. Για κάτι τέτοιο ούτε τον χρόνο είχα ούτε τη διάθεση. Τα όσα γράφω αποβλέπουν αποκλειστικά και μόνο στην εκτόνωση προσωπικών καταπιεστικών εμπειριών. Δεν διακατέχομαι από καμιά επικριτική πρόθεση. Ο ρόλος του κήνσορα  δεν μου ταιριάζει. Ούτε τρέφω φρούδες ελπίδες ότι τα γραφόμενά μου θα τα ακούσουν ευμενώς όσοι ασκούν εξουσία. Γενικά, είναι πολύ δύσκολο ή σπάνιο να υιοθετήσει ο «ηγεμών» μία διαφορετική άποψη.

Σπεύδω πάντως να διευκρινίσω ότι, εκτιμώ βαθύτατα παλαιούς και νεότερους συμπατριώτες που ως αιρετοί εκπρόσωποι του νησιού μας προσέφεραν λίγα ή πολλά στον τόπο. Αναγνωρίζω ότι όλοι, ανεξάρτητα από τα εγγενή ανθρώπινα λάθη, διακατέχονταν – και διακατέχονται – από την ευγενή φιλοδοξία της προσφοράς.

Και τώρα οι διαπιστώσεις μου:

1. Τα μηχανάκια και τα αυτοκίνητα

Στην πόλη της Κω μας υποδέχθηκαν ο διαρκής βόμβος από τη συνεχή ροή των IX, ο εξοργιστικός και εκκωφαντικός θόρυβος – μέρα και νύχτα, οποιαδήποτε ώρα – των μοτοποδηλάτων, οι στενοί δρόμοι, γιατί ένα μέρος τους ξεχώρισε για τα ποδήλατα. Και τα τρία αυτά στοιχεία μας άφησαν αλγεινές εντυπώσεις. Ο θόρυβος εν συνόλω και ο κίνδυνος από τα μηχανάκια έφταναν σε υψηλότερους βαθμούς από όσο σε μια μεγάλη πόλη (π.χ. στη Θεσσαλονίκη, όπου ζούμε).

Η πρώτη, φυσιολογική, απορία που έθεσα σε μερικούς φίλους ήταν, μια πόλη που ζει κυρίως από τον τουρισμό μπορεί να προσελκύσει «ποιοτικούς» τουλάχιστο τουρίστες μέσα στις λαμαρίνες των αυτοκινήτων, στο τσιμέντο των διώροφων ή τριώροφων οικοδομών (βλ. αμέσως παρακάτω),ανάμεσα στα επικινδύνως ελισσόμενα μηχανάκια; Γιατί να έλθει ο τουρίστας σε μια τέτοια  πόλη από τα ξενοδοχειακά συγκροτήματα στο Ψαλίδι, την Καρδάμαινα, το Μαστιχάρι ,την Κέφαλο κ.λ.π, όπου απολαμβάνει την ηρεμία του στη στεριά και στη θάλασσα, όλα πληρωμένα κατά το γνωστό σύστημα. Μήπως για να επισκεφθεί αρχαιότητες; Γι’ αυτές μόνο το 8% περίπου ενδιαφέρεται. Οι επαγγελματίες στην πόλη (εστιάτορες, έ μποροι ειδών τουρισμού, ψαράδες, ναυτικοί, μικροπωλητές, μικροξενοδόχοι, πράκτο ρες κ.ά.) μεμψιμοιρούν για την απουσία τουριστικής κίνησης. Γιατί όμως δεν παρεμβαίνουν δυναμικά στους έχοντες την εξουσία για την κατάργηση του θορύβου από τα μηχανοκίνητα;

Ας μου επιτραπεί να διατυπώσω την εξής απλή – για μερικούς ίσως και απλοϊκή – λύση σχετικά με το θέμα αυτό:   Όλα τα μηχανοκίνητα – εκτός από τα αστικά λεωφορεία, τα νοσοκομειακά, τα ταξί, τα φορτηγά για τροφοδοσία των μαγαζιών, ορισμένες ώρες – να μη μπορούν να κυκλοφορούν στον χώρο που περικλεί ει την κτισμένη από τους Ιταλούς πόλη: χοντρικά από τη Λάμπη έως το παλαιό γήπεδο του «Ανταγόρα»  (ή την πλατεία με τους δυό μύλους, που έχουν καταστραφεί) και από τη Γρηγορίου Ε’ έως το λιμάνι .Τα τροχοφόρα να μείνουν υποχρεωτικά, με αυστηρή επιτήρηση και υπό δαμόκλειο πρόστιμο σε περίπτωση παράβασης, σε παρκινγκ, σε διάφορα σημεία, στις παρυφές της πόλης.

Όσοι άκουσαν τη σκέψη μου αυτή χαμογέλασαν συγκαταβατικά. Από ευγένεια προφανώς δεν με αποκάλεσαν αφελή. Απήντησαν ότι τα I.X. είναι πολλά, οι ιδιοκτήτες τους (και ψηφοφόροι) τα θέλουν δίπλα στην πόρτα της κατοικίας τους, οι αντιδρά σεις σε ένα τέτοιο μέτρο θα ήταν εντονότατες. Ας σκεφθούν επομένως άλλα μέσα αποτροπής του ψυχοφθόρου θορύβου. Διαφορετικά, αγαπητοί μου συμπατριώτες, θα μεμψιμοιρείτε εσαεί και ανούσια, ότι οι δουλειές δεν πάνε καλά.

Θέλω να πιστεύω ότι η πρότασή μου δεν είναι ουτοπική ή ανεφάρμοστη. Έχει βρει πλήρη και σωστική εφαρμογή σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις. Για παράδειγμα αναφέρω τη μεσαιωνική Πάδοβα της Ιταλίας που επισκέφτηκα πρόσφατα. Ας μην πάμε όμως μακριά. Αυτοί που έχουν επιφυλάξεις, ας κάνουν ένα ταξιδάκι 40 λεπτών στο απέναντι Πετρούμι, μία πόλη τουριστική με πληθυσμό 30.000 περ. κατοίκους (όσους έχει όλο το νησί της Κω). Στην παράλια ζώνη, έκτασης 4-5 χιλιομέτρων, από τον νέο μόλο έως το ιπποτικό κάστρο, δεν κυκλοφορεί  ίχνος από αυτοκίνητο ή μηχανάκι, δεν ακούγονται μουσικές-κράχτες από τα μαγαζιά, οι δρόμοι γεμάτοι από πεζούς που συζητούν διακριτικά, επικρατεί γενικά ατμόσφαιρα ηρεμίας και σεβασμού προς τον ξένο. Ας μιμηθούμε τους γείτονες Τούρκους. Μόνο ωφέλεια θα αποκομίσουμε.

Γνωρίζω ότι οι απλές λύσεις δύσκολα εφαρμόζονται. Αλλά μια που με ενδιαφέρει το αποτέλεσμα, δεν απορρίπτω ακόμη και περίπλοκους ή πολυέξο δους σχεδιασμούς.

Θα τολμήσω ακόμη ένα βήμα με πολλή προσοχή προς τις αξιόλογες δημοτι κές παρατάξεις που ετοιμάζονται  να διεκδικήσουν τον Δήμο του νησιού. Θα μπορούσαν άραγε όλες μαζί, χωρίς να λογαριάσουν το πολιτικό κόστος, να προβούν σε μια κοινή δεσμευτική διακήρυξη: ότι θα φροντίσουν να απομακρύνουν έξω από την περίμετρο της παλαιάς, μετά το 1933, ιταλικής πόλης τα αυτοκίνητα και τα μοτοποδήλατα; Μακάρι να το κάνουν. Οι πολίτες της Κω, παρά τη δυσφορία τους, θα αναγνώριζαν τελικά μια τέτοια ανιδιοτελή πράξη των υποψηφίων δημάρχων.

2. Οι ποδηλατόδρομοι

Γι’ αυτούς ειπώθηκαν και γράφτηκαν πολλά. Οι αντιπαραθέσεις υπήρξαν έντονες. Αν είχε προηγηθεί η αυστηρή απομάκρυνση και ο περιορισμός σε παρκινγκ έξω από την πόλη αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων, δεν θα χρειαζόταν να κατασκευαστούν οι εντυπωσιακοί ποδηλατόδρομοι. Όλοι οι δρόμοι θα ήταν ελεύθεροι για τα ποδήλατα. Τώρα εκτός από τα χρήματα που ξοδεύτηκαν σε συγκοινωνιολόγους, σε υλικά και μεροκάματα, στένεψαν και οι δρόμοι. Στην ουσία αλλοιώθηκε το οδικό δίκτυο, ενώ η κίνηση των αυτοκινήτων δεν μειώθηκε, μάλλον αυξήθηκε.

Κρίμα που οι δρόμοι της Κω που έφτιαξαν οι Ιταλοί δεν συμπεριελήφθησαν, όπως τα ιταλικά δημόσια κτίρια, στην Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων. Και οι δρόμοι, οι πλατείες, τα πεζοδρόμια, τα δέντρα, ανήκουν στα τεκμήρια του υλικού πολιτισμού. Και θεωρούνται διατηρητέα. Υπενθυμίζω τον διεθνή σεβασμό, τη συντήρηση και τις μελέτες για τους ρωμαϊκούς ή μεσαιωνικούς δρόμους.

Οι ποδηλάτες της Κω σήμερα είναι υποχρεωμένοι να κυκλοφορούν δίπλα στα αυτοκίνητα και τα μηχανάκια. Ποιό το όφελος; Επιπλέον διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο όχι μόνο από τα κοντινά μηχανοκίνητα, αλλά και από την πιθανή πρόσκρουση στα διαχωριστικά κολονάκια ή στα αναδυόμενα πέτρινα ογκώδη (!!) “καρούμπαλα”. Φτιάχτηκαν ακόμη παρτεράκια με αναιμικούς θάμνους ή δεντράκια. Αυτά απαιτούν συνεχή φροντίδα για να μην καταντήσουν χώροι υποδοχής ελαφρών απορριμμάτων. Κατά την υπάρχουσα συνήθεια, εγκαταλείπονται γρήγορα στην τύχη τους.

Μου είπαν ότι τα χρήματα δόθηκαν από κάποιο κοινοτικό ταμείο, αποκλειστικά για να κατασκευαστούν ποδηλατόδρομοι. Αν είναι σωστή η πληροφορία, τότε δεν καταλαβαίνω τη λογική: για να μην χάσω τα χρήματα, δεν διστάζω να καταστρέψω μέρος του περιβάλλοντος χώρου ή του σπιτιού μου.

Έπειτα, ακόμη και αν διατηρηθούν οι υπάρχοντες ποδηλατόδρομοι, θα γίνουν εν μέρει ανενεργοί, αφού εκ των πραγμάτων το δίκτυό τους δεν μπορεί να επεκταθεί σε όλους τους δρόμους, θα έχει δηλαδή χασματικό, όχι συνεκτικό χαρακτήρα. Έτσι σε ανύποπτη στιγμή ο ποδηλάτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με αυτοκίνητα ή μηχανάκια.

Η πιο λυσιτελής διέξοδος ανευρίσκεται, νομίζω, στην πλήρη απελευθέρωση των δρόμων από τα μηχανοκίνητα τροχοφόρα.

3. Η μη αναστρέψιμη καταστροφή

Αλλά περισσότερο από όλα με πλήγωσε το ματωμένο και παραμορφωμένο πρόσωπο της πόλης. Μεγάλη παράλειψη, που αμέσως με την Ενσωμάτωση δεν κηρύχθηκε η πόλη της Κω διατηρητέος οικισμός. Κατά την εικοσαετία 1960-1980 όταν η πόλη της Κω και η οικοδομική δραστηριότητα στο νησί πήραν διαστάσεις πρωτόγνωρες, κανένα μέτρο δεν απέτρεψε την επερχόμενη περιβαλλοντική καταστροφή. Η γεωργία και η κτηνοτροφία σχεδόν εγκαταλείφθηκαν. Ειδικότερα, η πόλη παραδόθηκε στον ξέφρενο ρυθμό της “αξιοποίησης”. Τοπική αυτοδιοίκηση, πολεοδομία και παρεμφερείς υπηρεσίες παρασύρθηκαν από τις ενθουσιώδεις απαιτήσεις των πολιτών που ήθελαν, χάρη στο τουριστικό χρήμα και τα ευνοϊκά δάνεια, να χτίσουν, να διευρύνουν και να “αξιοποιήσουν” τα ακίνητά τους. Έτσι φαγώθηκαν περιβόλια και ακάλυπτοι χώροι, μέρος από τα πεζοδρόμια ενσωματώθηκε στις νέες οικοδομές, δενδροστοιχίες και ολάνθιστες αυλές εξαφανίστηκαν, οι μονοκατοικίες – μικρές βίλλες έγιναν διώροφα ή τριώροφα συμπαγή οικοδομήματα, ξεφύτρωσαν ακόμη πολυώροφα αποτρόπαια ξενοδοχεία ή πολυκατοικίες με διαμερίσματα κουτιά. Τα πάντα βορά στο τσιμέντο και το μπετόν αρμέ.

Ξαναθυμήθηκα την θαυμάσια εκείνη δενδροστοιχία στο μικρό τμήμα της 25ης Μαρτίου (από την πλατεία όπου σήμερα το άγαλμα του Κολοκοτρώνη έως τη συμβολή στην  Παναγή Τσαλδάρη). Τα κλαδιά και τα φυλλώματα των δέντρων από τη μία και από την άλλη μεριά του δρόμου ενώνονταν ψηλά σε πυκνούς σχηματισμούς. Όλος ο δρόμος τότε μεταβαλλόταν σε ένα σκιερό, σκεπαστό πέρασμα παραδείσιου κάλλους. Δυστυχώς η εξαφάνιση της δενδροστοιχίας εκείνης δεν υπήρξε το μοναδικό έγκλημα στους δρόμους της Κω.

Φυσικά όλα έγιναν νόμιμα, με βάση την υπάρχουσα νομοθεσία. Κανένα συλλογικό όργανο ούτε οι πολιτικοί  ταγοί του τόπου διαμαρτυρήθηκαν ή έδειξαν στοιχειώδη οξυδέρκεια. Όλοι ήταν ευχαριστημένοι. Κανέναν δεν άκουσε ποτέ “κρότον κτιστών ή ήχον”. Ανεπαισθήτως έκλεισαν την πόλη σε τσιμεντένια τείχη. Κάποιες αδύναμες ατομικές φωνές διαμαρτυρίας απομονώθηκαν αμέσως. Κατηγορήθηκαν για εξωπραγματική ιδεοληψία.

Ύστερα από 40 χρόνια κλαιγόμαστε γιατί δεν περπατούν πολλοί τουρίστες στην πόλη. Να δουν και να θαυμάσουν τι; Αδυσώπητους όγκους κτιρίων;

Ευτυχώς που μερικές νησίδες, για διάφορους λόγους, δεν κατακλύσθηκαν από το κύμα της αξιοποίησης. Θυμίζουν την αρχοντιά της πόλης και προσφέρουν, αθέλητα ίσως, ανεκτίμητη βοήθεια στην ιστορική μνήμη. Ένα ακόμη ευτύχημα: ότι κάποιοι αρχαιολογικοί χώροι, μη ανασκαμμένοι έστω, όπως είχαν ήδη χαρακτηρισθεί από τους Ιταλούς, έμειναν ανέγγιχτοι. Είναι χορταριασμένοι ή έχουν και οπωροφόρα δένδρα. Τους προτιμώ έτσι με τον πράσινο τάπητά τους, με μαργαρίτες άσπρες – κίτρινες και παπαρούνες κόκκινες. Αποτελούν θαυμάσιους πνεύμονες “άγριας”, ανεπιτήδευτής, φυσικής ομορφιάς. Μακάρι να μην τους πλησιάσει βέβηλο χέρι προς “αξιοποίηση”.

Αυτές οι εξαιρέσεις που επεσήμανα μετρίασαν κάπως τη θλίψη μου από τη μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή.

4. Οι ελλείψεις στο δημόσιο νοσοκομείο και ο αβδηριτισμός περί την ίδρυση Ιατρικής Σχολής

Τον γύρο της Ελλάδας έκαμε η είδηση ότι νεογέννητο πέθανε στο νοσοκομείο της Κω, από έλλειψη ιατρικής φροντίδας, γιατί δεν υπηρετεί παιδίατρος στο ίδρυμα. Και άλλες ειδικότητες γιατρών δεν υπάρχουν, όπως και νοσηλευτές ή λοιπό βοηθητικό προσωπικό. Συχνές οι εκκλήσεις στον τοπικό τύπο των υπηρετούντων γιατρών που δεν αντέχουν τους καταθλιπτικούς όρους εργασίας.

Παράλληλα “ιδρύθηκε”, ως γνωστό, Κέντρο Υγείας στην Αντιμάχεια, το οποίο όμως ποτέ δεν λειτούργησε. Από την πρώτη μέρα έκλεισε και παραμένει κλειστό, γιατί δεν διορίστηκαν γιατροί και νοσηλευτές.

Ακόμη, επί χρόνια συζητείται η χωροθέτηση μεγάλου νοσοκομείου προς το κέντρο του νησιού. Συζητήσεις επί συζητήσεων, σχέδια επί σχεδίων, αντεγκλήσεις, εργατοώρες άπειρες αφιερώθηκαν για το θέμα. Ως σήμερα κανένα αποτέλεσμα.

Και το επιστέγασμα, το κερασάκι στην τούρτα της υγείας του κωακού λαού: η ίδρυση Ιατρικής Σχολής, με το επιχείρημα ότι η Κως είναι η πατρίδα του πατέρα της Ιατρικής, του Ιπποκράτη. Συνέδρια, δηλώσεις μεγαλογιατρών – πανεπιστημιακών καθηγητών, πολιτικών αρχηγών, μεγάλων ή μικρών, συνεντεύξεις «επωνύμων» πιστοποιούν, ύστερα από πλουσιοπάροχη φιλοξενία στην Κω με δημόσια ή δημοτικά έξοδα, την αναγκαιότητα ίδρυσης Σχολής Επιστημών Υγείας. Επί ένα τρίτο του αιώνα περίπου παίζεται αυτό το παιχνίδι. Συχνά ο ένας συνεντευξιαζόμενος υπερακοντίζει τον άλλο ως προς τη χρησιμότητα της σχολής και διαμαρτύρεται αν του αμφισβητηθεί η πρωτιά για το ενδιαφέρον του και τα προταθέντα σχέδια.

Δημιουργήθηκε σιγά σιγά η συλλογική έμμονη ιδέα ότι η Κως λόγω Ιπποκράτη είναι ο μοναδικός δικαιούχος μίας τέτοιας σχολής. Αν κάποιος δεν δείξει έμπρακτο ενδιαφέρον ή φανεί επιφυλακτικός, κινδυνεύει να θεωρηθεί κακός πατριώτης, όπως ο γράφων.

Ας μου επιτραπεί να εκφράσω μερικές ταπεινές σκέψεις ως Κωος και ως πανεπιστημιακός καθηγητής που υπηρέτησε επί 42 χρόνια (1963-2005) σε ελληνικά Πανεπιστήμια:

α) Καιρός είναι να σταματήσει αυτή η θεωρητική, συχνή και «επί ματαίω» επίκληση του μεγάλου προγόνου μας. Ας αφήσουμε ήσυχο τον Ιπποκράτη στην αιωνιότητά του. Η συνεχής, χωρίς αντίκρισμα, προβολή του ονόματός του ευτελίζει εμάς τους ίδιους και αποκαλύπτει την φτώχια των ιδεών και των αισθημάτων μας.

β) Ποια είναι η πνευματική και υλική υποδομή του νησιού μας για να αντέξει μία ιατρική σχολή, η οποία θεωρείται από τις πιο πολυδάπανες πανεπιστημιακές σχολές (πολυάριθμο  προσωπικό διδασκόντων, νοσηλευτών, παρασκευαστών, διοικητικών υπαλλήλων, όργανα-εξοπλισμός-συγγράματα πανάκριβα, ειδικές κλινικές και βιβλιοθήκες). Μήπως διαθέτουμε μία καλή, οργανωμένη βιβλιοθήκη; Ακόμη και η Δημοτική Βιβλιοθήκη, σχολικού και εγκυκλοπαιδικού χαρακτήρα, έχει κλείσει εδώ και μήνες, επειδή δεν διορίζεται κάποιος ειδικός υπάλληλος. Μήπως έχουμε ένα αξιόλογο, πλήρες, νοσοκομείο που θα το επισκεφτούν οι φοιτητές για πρακτική άσκηση; Όχι βέβαια, ούτε κατά διάνοια. Μήπως θα προσφερθούν φθηνά φοιτητικά καταλύματα και εστιατόρια; Αμφιβάλλω αν η Κως αποτελέσει εξαίρεση από τις άλλες επαρχιακές πόλεις, όπου παρατηρείται άγρια αφαίμαξη του φοιτητικού πορτοφολιού. Τα ενοίκια θα ανέβουν στα ύψη, τα μπαράκια θα αυξήσουν την πελατεία τους, τα μέσα συγκοινωνίας θα μεγαλώσουν τον τζίρο τους. Άλλη μία, λοιπόν, πηγή εισοδήματος (νόμιμου-ηθικού;)  η Σχολή για τους Κώους, όπως συμβαίνει  σε παρόμοιες περιπτώσεις  και αλλού.

γ) Έχω την εντύπωση ότι χάνομε τη σοβαρότητά μας, όταν οι ενέργειες των αρμοδίων παραγόντων (πολιτικών-βουλευτών, δημάρχων κ.α.) αναλίσκονται στην ίδρυση της Σχολής, αντί να επικεντρώνονται με συνεχή 24ωρη προσπάθεια στην επίλυση ζωτικών προβλημάτων του εν λειτουργία νοσοκομείου. Ενώ τόσα κενά μένουν επί χρόνια ανοιχτά, τόσες πληγές παραμένουν αθεράπευτες, εμείς «τυρβάζομεν» περί την Ιατρική Σχολή, χρησιμοποιώντας χωρίς αιδώ και τον καημένο τον Ιπποκράτη. Κάτι τέτοιο μου θυμίζει τους Αβδηρίτες, που έμειναν γνωστοί για τη ματαιοδοξία, την κενοδοξία και την ακρισία τους. Είναι άδικο οι σύγχρονοι Κώοι να χαρακτηρισθούμε οι νέοι Αβδηρίτες.

δ) Θα ήταν ίσως  πιο χρήσιμη η αποδοτικότερη διαχείριση του «Διεθνούς Ιπποκρατείου Ιδρύματος Κω» που διαθέτει αξιόλογες κτιριακές εγκαταστάσεις δίπλα στο Ασκληπιείο. Επαινετά τα διοργανούμενα ιατρικά συνέδρια. Μήπως θα άξιζε να συνδέσει τη λειτουργία του και με την οργάνωση σε ετήσια βάση προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών χειμερινών ή θερινών σεμιναρίων, σε συνεργασία με ελληνικές ή ξένες ιατρικές σχολές, μετακαλώντας για διδασκαλία διακεκριμένους καθηγητές. Η πραγματοποίηση μιας τέτοιας ιδέας απαιτεί χρόνο, χρήμα, προγραμματισμό, ενθουσιασμό, αντοχή σε τυχόν μικροφιλοδοξίες. Προϋποθέσεις δηλ. λίαν απαιτητικές στα χρόνια που ζούμε. Ως προς το χρήμα πάντως θα μπορούσε να συμβάλει και ο Δήμος Κω, που φαίνεται να διαθέτει πλεόνασμα και πρόθυμα χρηματοδοτεί ακριβά κινηματογραφικά φεστιβάλ για ταινίες ιατρικού περιεχομένου. Βέβαια η επένδυση στην επιστήμη και στην έρευνα είναι λιγότερο εντυπωσιακή από εκείνη για ένα φεστιβάλ.

Το κεφάλαιο για το νοσοκομείο της Κω και γενικά για την υγεία τράβηξε σε μάκρος. δεν τελειώνει όμως εδώ. Έχει άλλωστε αρκετές παραλλαγές και πτυχές, φανερές ή κρυφές. Νεότεροι και ικανότεροι από εμένα θα καταθέσουν ασφαλώς σπουδαιότερες και αντίθετες απόψεις.

5. Εξουσία και εμπάθεια

Θεωρείται σχεδόν φυσιολογικό το πάθος του ανθρώπου να καταλάβει την εξουσία, οποιαδήποτε μορφή εξουσίας, να φτιάξει την «αυλή» του, να δίνει εντολές, να προβάλλεται, να αυτοδικαιώνεται. Οι πηγές, η διαλεκτική, η οργάνωση, η δυναμική, οι μορφές, τα αίτια και οι συνέπειες της εξουσίας αναπτύσσονται με γοητευτική σαφήνεια στο δοκίμιο του επιφανούς οικονομολόγου Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ, με τίτλο «Ανατομία της εξουσίας» (1983). Το αναφέρω εδώ γιατί είναι απαραίτητη η γνώση του θεωρητικού πλαισίου, ώστε να προσεγγίσει κανείς με σχετική σιγουριά ειδικές περιπτώσεις.

Στην Κω λοιπόν, η διεκδίκηση του δημαρχιακού θώκου από την νυν δημοτική αρχή και από τους αντιπάλους της περίμενα να έχει τα θεμιτά χαρακτηριστικά  μιας υγιούς και αποδεκτής αντιπαράθεσης. Συζήτησα με εντελώς αγνώστους, με γνωστούς, με φίλους που είναι ακροβολισμένοι σε διαφορετικές όχθες.

Οφείλω να ομολογήσω ότι τρόμαξα από την έκρηξη πάθους υπέρ ή κατά τους ενός ή του άλλου. Ο τόνος της φωνής ανέβαινε υψηλά προς υπεράσπιση ή κατάκριση, τα μάτια διαστέλλονταν επιθετικά, η φρασεολογία ξεπερνούσε τα ανεκτά όρια της στοιχειώδους ευγένειας. Διέγνωσα έκδηλες διαχωριστικές τάσεις, με υφέρπουσα εχθρότητα, στην κωακή κοινωνία, υπέρ η κατά κάποιου υποψήφιου.

Ως απόδημος Κώος (εντός Ελλάδας) έχω το προνόμιο της μη φθοράς και της αποστασιοποίησης. Αισθάνθηκα όμως πικρία που οι αγαπητοί συμπατριώτες μου, για πρώτη φορά [;], έφτασαν σχεδόν στα όρια του μίσους για μία εκλογική αναμέτρηση. Αξίζει τον κόπο;

Δεν ερευνώ τα αίτια. Δεν είμαι κοινωνιολόγος, ούτε μπορώ να επιμερίσω ευθύνες. Απλώς αποτυπώνω το αποτέλεσμα, το οποίο πραγματικά με θλίβει.

Οι γέροντες και οι πιο ψύχραιμοι προβαίνουν συχνά σε εκκλήσεις για ανοχή, λιγότερες συκοφαντίες ή ύβρεις, για πολιτικό πολιτισμό, μη προσφυγή στα δικαστήρια κ.λ. Αυτά συνήθως ακούγονται και από τις δύο πλευρές ως κούφια λόγια.

Γι’ αυτό αναγκάζομαι να τελειώσω εδώ, επικαλούμενος το της Γραφής: «Αρκετόν τη ημέρα η κακία αυτής».

Σας χαιρετώ εκ καρδίας

Ζ. Τσιρπανλής

Θεσσαλονίκη, 11.5.2010

Τα πιάσαμε τα λεφτά μας!

8. GÜN CUMA : KOS (İSTANKÖY)

Sabah saat 10:00 civarı Bodrum’un tam karşısında bulunan Kos Adasına varıyoruz. Antik Dünyanın en iyi bilinen sağlık merkezi olan Asclepion buradadır. Kos Ada’sı ayrıca tıbbın babası olarak kabul edilen Hippocrates’in doğum yeridir. Bütün Doğu Akdeniz’de sağlık problemi olanlar, İstanköy (Cos) Adası’nda tedavi edilirdi.

Adada ayrıca Liman girişindeki ortaçağ kalesi, müze, Antik Stadyum, Akropolis, Antik Odeon, Antik Tiyatro, Roma Banyoları bulunmaktadır. Oniki (Dodecanese Islands) Adalar’ın en büyük 2. adası olan İstanköy yumuşak bir iklime sahiptir ve çok bereketli toprakları vardır.

Her sezon kalabalık olan liman kasabası’nda antik ile günümüz yapıları adeta iç içedir. Adada 560 yaşında bir ağaç ve 211 yıllık bir çesme bulunuyor. 290 km uzunluğundaki çevresinde mükemmel plajlar vardır. Limana çok yakın olan merkezdeki Lambi plajında hemen yüzebilirsiniz. Kos, ayrıca en iyi gece hayatına sahip adalardan birisi olarak anılıyor. Nafklirou adı verilen barlar sokağı oldukça kalabalik, canli ve renkli bir sokakdır. Denizin ve güşenin tadını çıkartmak için tam gün serbest zaman.

Arzu eden misafirlerimiz extra olarak düzenlenecek tam günlük Kos adası turumuza katılabilirler.Akşam yemeği için gemimize dönüyoruz. Gemimizin Hareket saati 20:00. ,Yemek ve geceleme gemimizde.

Με αυτήν την καταχώρηση σε ιστοσελίδα θα πήξουμε στους Τούρκους τουρίστες, που με τις Yeni Lira τους θα αναπληρώσουν τις απώλειες σε Ευρώ του τουρισμού. Πηγή neakos.gr

Τον χάσαμε τον πράκτορα, πατριώτη!

Ο Νουρί Χαφίζ είναι Τούρκος μειονοτικός, γεννήθηκε το 1944 στην Κω και το 1962, όταν ήλθε η ώρα να πάει φαντάρος, ο πατέρας του τον έστειλε στη Σμύρνη. Ο Νουρί πήρε την τουρκική υπηκοότητα και από τότε μένει στην Αλικαρνασσό (Μποντρούμ) και εργαζόταν ως διαχειριστής καντίνας και ξεναγός. Το 1986 τον στρατολόγησε η ΕΥΠ με το κωδικό όνομα «Ιπποκράτης» και με μηνιαίο μισθό $300 τότε και €700 μέχρι σήμερα. Στη συνέχεια ο Νουρί στρατολόγησε και τον ανηψιό του, Αχμέτ Χαφίζ, που πήρε το κωδικό όνομα «Σωκράτης». Η ΕΥΠ προσέγγισε έναν τρίτο μειονοτικό, τον Ισμέτ Σεν, όταν αυτός ήταν έγκλειστος στις φυλακές και ο οποίος συμφώνησε με την αποφυλάκισή του να μεταβεί στην Τουρκία και να κάνει κατασκοπία υπέρ της Ελλάδας έναντι €1500- 2000. Οι τρείς αυτοί κατάσκοποι συνελήφθησαν πέρυσι τον Δεκέμβρη και στις 13 Απριλίου 2010 δικαστήριο της Σμύρνης τους απήγγειλε κατηγορίες κατασκοπίας, που επισύρουν μέχρι 20ετή φυλάκιση.

Σύμφωνα με το Βήμα της Κω (φύλλο 111/22.04.2010) οι τουρκικές εφημερίδες αναφέρουν ότι ο Νουρί είχε στη μνήμη του κινητού του τον αριθμό του διοικητή της ΕΥΠ στην Κω, Δημήτρη με το ψευδώνυμο Οσμάν, ενός άλλου Δημήτρη, γραφέα στην ΕΥΠ στην Κω, με το ψευδώνυμο Ομέρ, και του πράκτορα της ΕΥΠ Γιώργου. Ομολόγησε ακόμη ότι είχε επαφές και με άλλους δύο πράκτορες της ΕΥΠ, τον Παύλο και τον Στέφανο και ότι πληροφορίες άρχισε να δίνει στην ΕΥΠ το 1995-96, με την κρίση των Ιμίων.

Ε, λοιπόν, ενώ η ΕΥΠ βλαστημάει, που συνελήφθησαν δύο πληροφοριοδότες της, να δεις ότι θα πάθει κι άλλη νίλα. Θα της έρθει μπουγιουρντί από το Υπουργείο Οικονομικών: Νουρί Χαφίζ €700 + Αχμέτ Χαφίζ €700 + Ισμέτ Σεν €2.000 = €3.400 X 12 μήνες = €40.800 μείον στον προϋπολογισμό της!

Πανεπιστημιακή σχολή Ιατρικής στην Κω;!

Το Βήμα της Κω στο φύλλο 40 της 14.08.09 μας ανακοίνωσε διθυραμβικά ότι «Μεγάλη απήχηση είχε στην τοπική κοινωνία η παγκωακή εκστρατεία ευαισθητοποίησης – ανάδειξης – προώθησης της πρωτοβουλίας για τον Ομιλο Φίλων Ιδρυσης και στήριξης της Πανεπιστημιακής Σχολής Επιστημών Υγείας στο νησί μας». Ενδεχομένως η Κως ως γενέτειρα του Ιπποκράτη, του πατέρα της Ιατρικής να δικαιούται μια ιατρική σχολή, αν και εφόσον είναι τεχνικά εφιτή η λειτουργία της, εφόσον δηλαδή το πτυχίο της δεν θα είναι εφάμιλλο της σχολής Αστροφυσικής του πανεπιστημίου Πέρα Κατσικοράχης. Πέρα από αυτή την επιφύλαξη, θεωρώ ότι στην παρούσα χρονική συγκυρία είναι εντελώς λάθος η διεκδίκηση πανεπιστημιακής σχολής. Μετά και τη διαπίστωση (λες και δεν το ξέραμε, πριν το διαβάσουμε) ότι η οικονομική κρίση οδήγησε φέτος πολλούς υποψηφίους των πανελλαδικών εξετάσεων να προτιμήσουν τμήματα με έδρα κοντά στο σπίτι τους, γνωστού όντος του υψηλού κόστους μετακίνησης και στέγασης στην Κω, είχα σκοπό να γράψω κάτι σχετικό. Στο μεταξύ ο Παντελής Σβουρένος δημοσίευσε στο Βήμα της Κω φύλλο 42 της 21.08.09 μία απάντηση στο γνωστό γλαφυρό και όχι πολιτικά ορθό ύφος του. Αυτή η τοποθέτηση με καλύπτει πλήρως και την αναδημοσιεύω με την άδειά του:

 

«Ούριος άνεμος» πνέει για την Ιατρική Σχολή στην Κω

«Δεν φαντάζεστε πόσο εντυπωσιαστήκαμε όταν διαβάσαμε στα πρωτοσέλιδα της εφημερίδας μας ότι επιτέλους φύσηξε ούριος άνεμος για να μας φέρει στο νησί μας την πολυπόθητη πανεπιστημιακή σχολή. Και τώρα αέρας στα πανιά μας!!  Εντυπωσιαστήκαμε ιδιαιτέρως που η σχολή προωθείται ολοταχώς από την Ομάδα Φίλων… Και μας θυμίζει το παλιό «κομιτάτο» «Οι φίλοι του Ιπποκράτη» που δεν είχε και μεγάλη διάρκεια ζωής. Ζούμε βλέπετε στη χώρα των Ιπποκρατιστών.

Η ιστορία της Πανεπιστημιακής Σχολής αρχίζει μετά την Μεταπολίτευση. Ηρθε κάποτε εδώ στην Κω, ο Ανδρέας, το παιδί του λαού κι ανέβηκε πάνω στον εξώστη του Δημαρχείου, επί Δημαρχίας Κώστα Καϊσερλη. Κι από κει από πάνω σβουντούρηξε έναν λαϊκίστικο λόγο και μας άναψε τα λαμπάκια και τον τοπικό μας εθνικισμό. Τότε ακούσαμε για πρώτη φορά ότι θα σας κάνω Ιατρική Σχολή. Ε, αυτό ήτανε. Αυτή ακριβώς τη σχολή ζητάει σήμερα η Ομάδα Φίλων και τίποτα παραπάνω.
 
Αλλά τον μπαγάσα τον παραδέχομαι. Από κει πο πάνω πέταξε μια πέτρα μέσ’ στη θάλασσα κι ακόμα την εψάχνουνε να την έβρουνε με το σκάφος του Γιώργη του Ζήκα. Ε, κακομοίρηδες Ιπποκρατιστές. Πουλά κι αγοράζει ο Ανδρέας σαν κι εμάς και σαν κι εσάς όχι και ολίγους. Τώρα εσείς δεν μας ξεκαθαρίζετε τι σόι σχολή είναι αυτή που φέρνει ο ούριος άνεμος στο νησί μας. Πάντως Ιατρική σίγουρα δεν είναι. Το νησί μας είναι μικρό. Δεν έχει τις προϋποθέσεις. Το Νοσοκομείο μας δεν είναι σύγχρονο. Παραϊατρική ίσως να είναι. Κι αφού δεν ξέρουνε ακόμα οι υπογράφοντες, τι βιαστήκανε και γεμίσανε 2 σελίδες υπογραφές; Πού βασιστήκανε, στο πίστευε και μη ερεύνα; Όχι, εγώ θέλω να ερευνώ και να μην πιστεύω.
 
Τώρα η Ομάδα των Φίλων, δηλαδή τα φιλαράκια, επιμένουνε ξανά και θέλουνε κάποια σχολή, όχι για κάποια σπουδαία παραγωγή, αλλά μόνο και μόνο να δημιουργηθεί κάποια κίνηση εδώ στο νησί. Να κυκλοφορήσουν πιο πολλοί άνθρωποι, να νοικιάσουνε τα διαμερίσματα, να ξοδεύονται τα σουβλάκια, να γεμίζουν τα μπαράκια μας, και βέβαια να κυκλοφορήσει κάποιο χρήμα στο νησί. Περί αυτού πρόκειται και τίποτα άλλο. Εμείς σώνει και καλά θέλομε να ικανοποιηθεί το αίτημα των φίλων και δεν μας νοιάζει από πού θα δανείζεται αυτό το δύσμοιρο κράτος αυτό το χρήμα για να μας κάνει τα κέφια μας.
 
Για να στηθεί μια πανεπιστημιακή σχολή στην Κω και να είναι έτοιμη προς λειτουργία, θέλει αρκετά εκατομμύρια. Ε, δεν θα θέλει άλλα τόσα για να λειτουργεί; Υποθέτομε ότι αν η σχολή είναι τμήμα του Πανεπιστημίου που έχει έδρα τη Μυτιλήνη και το οποίο υπολειτουργεί κι εκείνο λόγω ελλείψεως καθηγητών, σίγουρα θα θέλει μια τρακοσαριά διδάσκοντες και παραδιδάσκοντες – καθηγητές όλων των βαθμίδων (ΔΕΠ) μαζί με όλους τους κατώτερους υπαλλήλους. Από πού θα δανείζεται αυτά τα λεφτά το εξαθλιωμένο κράτος να συσσωρεύει παθητικό; Μια πανεπιστημιακή σχολή στην Κω θα ήτανε σήμερα ένας παραλογισμός. Αν θα λέγαμε τι προϊόντα θα παράγει αυτή η σχολή, είναι καλύτερα να λέμε τι παθητικό και τι χασούρα θ’ αφήνει πίσω της. Θα βγάζει μερικούς παραϊατρικούς έχοντες σχέσιν με την Ιατρικήν και θα απορροφώνται αμέσως. Αυτομάτως θα στοιβάζονται πάνω σε στρατιές των ήδη υπαρχόντων αδιορίστων.
 
Και καλά να πετύχει η εν λόγω σχολή, αν δεν πετύχει όμως; Ζήτω που ξεφτελιστήκαμε. Εκτός αν αυτό δεν ενδιαφέρει τους πρωτεργάτες και τους ενθουσιώδεις υπογράφοντες. Δεν είναι εποχές για σχολές, έχει παρέλθει η εποχή τους. Κάθε μέρα ακούμε ότι κλείνει η μια σχολή μετά την άλλη. Μην επιμένετε να φορτώνετε το κράτος κι άλλο παθητικό, έχει ήδη καταρρεύσει. Αν θέλετε και να ευεργετήσετε και να δώσετε ζωή στο νησί, στραφείτε προς την παραγωγή. Συνεργαστείτε μαζί με τους τρεις δήμους να οργανώστε την παραγωγή, να παράγουμε αυτά που εισάγουμε και αυτά που καταναλώνουμε. Τα μαρούλια μας, τα χορταρικά μας, τα κρεμμύδια μας, τις ντομάτες μας, τις πατάτες μας, να εμφιαλώσουμε τα λάδια μας. Ακόμα να εμφιαλώσουμε κάποιο από τα νερά μας (της Βορίνας) και να μείνουν κι αυτές οι δεκάρες πάνω στο νησί.
 
Αν θέλετε ακόμα να ενεργήσομε σαν οικολόγοι, θα μπορούσαμε στο νησί μας να στήσουμε μια μονάδα και να επεξεργάζεται την πυρήνα των ελαιοτριβείων και των γύρω μικρών νησιών και να παράγουμε οικολογικά σαπούνια, σαμπουάν και απολυμαντικά. Να απαγορεύσομε τα τοξικά απορρυπαντικά να έρχονται στο νησί. Να γίνεται καλύτερος ο βιολογικός καθαρισμός του νερού μας. Να μπορούμε να το χρησιμοποιούμε για πολλαπλές χρήσεις.
 
Υπάρχει ακόμα καλύτερη ιδέα. Δεν βρέθηκε ακόμα λύση για τα σκουπίδια μας. Για να μην κάνουμε την Αντιμάχεια νεκροταφείο των σκουπιδιών, να πάμε στη Δανία, να δούμε μικρές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, που παράγουνε ρεύμα με την καύση των σκουπιδιών. Να κάνουμε μια τέτοια μονάδα στο νησί μας ανάλογη με τα σκουπίδια μας και να πουλάμε το ρεύμα στη ΔΕΗ. Σ’ αυτό θα συμβάλουνε οι τρεις δήμοι με τη συμμετοχή των ιδιωτών.
 
Και τέλος αν ήτανε να γίνει κάτι που να έχει σχέση με την Ιατρική και τον Ιπποκράτη, αντί για πανεπιστημιακή σχολή, θα μπορούσε να γίνει κάποια φαρμακοβιομηχανία πάνω στο νησί. Αν είχατε προβάλλει αυτό το αίτημα, θα είχε κάποια λογική απήχηση. Εχουνε συσσωρευτεί όλες οι φαρμακοβιομηχανίες στο Λεκανοπέδιο και έχει πήξει η Αττική. Μια τέτοια ιδέα θα τη στηρίζαμε κι εμείς γιατί έχει σχέση με την παραγωγή. Μην κάνετε μόνο λόγο για πανεπιστημιακές σχολές. Είναι πολύ ξεπερασμένες ιδέες. Ακόμα εκεί είστε;»